Η υστεροσαλπιγγογραφία είναι η εξέταση προκειμένου να διαπιστωθεί αν οι σάλπιγγες μιας γυναίκας είναι διαβατές και αν η κοιλότητα της μήτρας είναι φυσιολογική. Τα τελευταία χρόνια, πέρα από την κλασική σαλπιγγογραφία, έχει αναπτυχθεί και μια νέα μέθοδος (υπερηχοσαλπιγγογραφία, HyFoSy) που είναι σαφώς καλύτερα ανεκτή για την εξεταζόμενη.

Η κλασική σαλπιγγογραφία

Η κλασική υστεροσαλπιγγογραφία είναι στην ουσία μια ακτινογραφία της μήτρας και των σαλπίγγων. Προκειμένου να αποτυπωθεί η εικόνα των σαλπίγγων και της μήτρας εγχύεται στη μήτρα ειδική σκιαγραφική ουσία. Το σκιαγραφικό από τη μήτρα προχωρά προς τις σάλπιγγες και η όλη πορεία παρατηρείται μέσω μιας οθόνης ακτινοσκοπήσεων. Έτσι φαίνεται ξεκάθαρα κατά πόσο οι σάλπιγγες είναι διαβατές ή αν παρατηρείται κάποιο εύρημα. Επίσης, φαίνεται το σχήμα της μήτρας και η παρουσία ανωμαλιών της διάπλασης (διάφραγμα, συμφύσεις, ινομυώματα), οι οποίες μπορεί να προκαλέσουν υπογονιμότητα ή αποβολές. Η υστεροσαλπιγγογραφία δεν είναι κατάλληλη εξέταση για την κατάσταση των ωοθηκών ή για τη διάγνωση της ενδομητρίωσης.

Η καλύτερη χρονική στιγμή για την εξέταση είναι οι 10 πρώτες μέρες του κύκλου (αφού έχει σταματήσει η αιμορραγία και πριν την ωορρηξία), προκειμένου να αποφύγουμε το ενδεχόμενο να είναι η γυναίκα έγκυος όταν κάνει την εξέταση. Αμέσως μετά το τέλος της εξέτασης, η γυναίκα μπορεί να επιστρέψει στις καθημερινές της ασχολίες. Η εξέταση γενικά είναι  ανεκτή, αν και πολλές γυναίκες μπορεί να νιώσουν κάτι ανάλογο με τους «πόνους περιόδου» κατά τη διάρκεια της εξέτασης ή και για κάποιες ώρες μετά. Σε αυτή την περίπτωση χορηγούνται απλά αναλγητικά. Προτείνεται η προληπτική χορήγηση ενός συνδυασμού παυσίπονων 1-2 ώρες πριν την εξέταση, ώστε να είναι όσο το δυνατόν πιο ανώδυνη.

Μετά την υστεροσαλπιγγογραφία και στη συνέχεια για 1-2 μέρες, η γυναίκα μπορεί να έχει ελάχιστη ποσότητα αίματος. Αυτό είναι αναμενόμενο και δεν πρέπει να προκαλέσει ανησυχία, παρά μόνον αν η αιμορραγία είναι έντονη. Τότε χρειάζεται να επικοινωνήσει με το γιατρό. Για προληπτικούς λόγους, μετά την υστεροσαλπιγγογραφία στην ασθενή χορηγείται αντιβιοτικό για 7 μέρες.
Η ακτινοβολία στην οποία εκτίθεται η γυναίκα κατά τη διάρκεια της υστεροσαλπιγγογραφίας είναι ελάχιστη και έχει αποδειχθεί πως δεν προκαλεί προβλήματα στα έμβρυα, ακόμα και αν η γυναίκα μείνει έγκυος αμέσως μετά την εξέταση (τον ίδιο μήνα).

Σε κάποιες περιπτώσεις, το σκιαγραφικό υλικό που χρησιμοποιείται στην εξέταση μπορεί να προκαλέσει αλλεργική αντίδραση στη γυναίκα. Η ασθενής θα πρέπει να ενημερώνει το γιατρό αν γνωρίζει ότι είναι αλλεργική στα σκιαγραφικά υλικά (π.χ. από προηγούμενη εξέταση). Αν μετά την εξέταση η γυναίκα νιώσει κνησμό (φαγούρα), πρήξιμο ή εμφανισθεί εξάνθημα (δηλαδή σημεία αλλεργικής αντίδρασης), τότε θα πρέπει να επικοινωνήσει με το γιατρό της.

Η υστεροσαλπιγγογραφία είναι μια ιδιαίτερα ασφαλής εξέταση. Όμως σε πολύ σπάνιες περιπτώσεις μπορεί να παρατηρηθούν επιπλοκές, όπως η λοίμωξη στην πύελο. Αυτό συνήθως προκύπτει αν υπάρχει προηγούμενη λοίμωξη των σαλπίγγων. Αν 1 ή 2 μέρες πριν την εξέταση η γυναίκα αισθάνεται αυξανόμενο πόνο στην περιοχή ή αν έχει πυρετό, θα πρέπει να ενημερώσει το γιατρό της.

Η σαλπιγγογραφία είναι μια πολύτιμη εξέταση, αλλά υπάρχουν κάποια μειονεκτήματα:

  • Δυστυχώς, πολλές γυναίκες παραπονιούνται ότι η μέθοδος είναι επώδυνη. Πολλές γυναίκες δίσταζαν ή καθυστερούσαν να κάνουν υστεροσαλπιγγογραφία εξαιτίας αυτού του ενδεχόμενου. Αυτό πολλές φορές είχε σαν αποτέλεσμα να καθυστερούν σημαντικά τον έλεγχο γονιμότητας και να χάνουν πολύτιμο χρόνο.
  • Η εξέταση μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνο σε εξειδικευμένο διαγνωστικό κέντρο.
  • Επιπλέον, επιβαρύνονται οι ασθενείς με μια μικρή δόση ακτινοβολίας.
  • Τέλος, κάποιες γυναίκες εμφανίζουν αλλεργία στο σκιαγραφικό υγρό που χρειάζεται να τους χορηγηθεί για να γίνει η εξέταση.

Η νέα ανώδυνη σαλπιγγογραφία

Η νέα μέθοδος για τον έλεγχο των σαλπίγγων λέγεται HyFoSy (Hysterosalpingo-Foam-Sonography), γίνεται με ειδικό gel και προσφέρει σημαντικά πλεονεκτήματα για όλες τις γυναίκες:

  • Χρησιμοποιείται ειδικό υποαλλεργικό gel αντί για το κλασικό σκιαγραφικό υγρό, που μπορεί να προκαλέσει αλλεργική αντίδραση.
  • To ειδικό gel έχει ήπια αποφρακτική δράση π.χ. από βλέννες, καθώς η δίοδος του gel τις απομακρύνει και ανοίγει τις σάλπιγγες. Οπότε, η νέα μέθοδος δρα και ‘θεραπευτικά’, όχι μόνο διαγνωστικά.
  • Η εξέταση γίνεται από γυναικολόγο αναπαραγωγής, στο ιατρείο, με απλό υπέρηχο – χωρίς χρήση ακτινοβολίας.
  • Είναι μια απλή διαδικασία που διαρκεί περίπου 10 λεπτά και δεν απαιτείται κάποια ιδιαίτερη προετοιμασία (πχ λήψη αντιβίωσης ή αναλγητικού).
  • Η εξεταζόμενη βλέπει στην οθόνη την εξέλιξη της εξέτασης και ο γιατρός της εξηγεί βήμα-βήμα τι συμβαίνει. Μετά το τέλος της εξέτασης, η εξεταζόμενη παραλαμβάνει άμεσα τα αποτελέσματα.

Η νέα ανώδυνη υπερηχοσαλπιγγογραφία θεωρείται ιδανικό εργαλείο για να μάθει το ζευγάρι γρήγορα και ανώδυνα αν έχει νόημα να συνεχίσουν να προσπαθούν για φυσιολογική σύλληψη ή αν θα πρέπει να αναζητήσουν τη συμβουλή του ειδικού γυναικολόγου αναπαραγωγής χωρίς άλλη καθυστέρηση.