Για κάποιες γυναίκες η δωρεά ωαρίων αποτελεί τη μοναδική ευκαιρία για να αποκτήσουν παιδί. Το θέμα της δωρεάς ωαρίων είναι συχνά δύσκολο να το προσεγγίσει κανείς. Συχνά η ερώτηση είναι «Πότε πρέπει να σκέφτεται κανείς τη δωρεά ωαρίων;». Και αυτή επίσης είναι μια δύσκολη ερώτηση, καθώς κάθε ζευγάρι είναι ξεχωριστό. Οι παράγοντες που επηρεάζουν πιο συχνά την απόφαση για δωρεά ωαρίων είναι η ηλικία και το απόθεμα των ωοθηκών. Αν είστε ήδη πάνω από 40 και η εξωσωματική δε φέρνει το θετικό αποτέλεσμα, αν, παρά τα φάρμακα, παράγονται πολύ λίγα ωάρια και γενικά το απόθεμα των ωοθηκών είναι χαμηλό, τότε κάποια στιγμή θα πρέπει να αρχίσετε να σκέφτεστε για το «επόμενο βήμα» – και αυτό μπορεί να είναι η δωρεά ωαρίων. Διαφορετικά, θα συνεχίσετε να ταλαιπωρήτε με προσπάθειες εξωσωματικής με πολύ μικρό ποσοστό επιτυχίας.

Καμία γυναίκα δεν πρέπει να εγκαταλείψει την προσπάθεια για το δικό της (γενετικά) παιδί μέχρι να έχει κάνει ό, τι είναι δυνατόν. Αλλά ακόμα και όταν νιώσει ότι έχει κάνει τα πάντα, και πάλι η απόφαση για δωρεά ωαρίων μπορεί να είναι πολύ δύσκολη. Όμως, αυτή η επιλογή έχει πολύ μεγαλύτερο ποσοστό επιτυχίας και άρα είναι πολύ πιο πιθανό να σας βοηθήσει να δημιουργήσετε την οικογένεια που ονειρεύεστε.

Οι 4 πιο συχνές ερωτήσεις για τη δωρεά ωαρίων

1. Πότε θεωρείται η δωρεά ωαρίων ως μια καλή επιλογή;

  • Όταν η ποιότητα των ωαρίων κρίνεται χαμηλή
  • Αν έχετε πρόωρη εμμηνόπαυση
  • Αν έχετε κάνει πολλές προσπάθειες με εξωσωματική χωρίς επιτυχία
  • Αν έχετε κάνει κάποιο χειρουργείο ή χημειοθεραπεία
  • Αν υπάρχει κίνδυνος να μεταδώσετε στα παιδιά σας κάποιο γενετικό πρόβλημα.

Η δωρεά ωαρίων προτείνεται επίσης όλο και πιο συχνά σε γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας. Ακόμα και αν νιώθετε νέα, αν φαίνεστε πολύ νεότερη από την ηλικία σας και όλοι σας το λένε αυτό, ακόμα και τότε το σώμα σας ξέρει την ηλικία του – το ίδιο και οι ωοθήκες σας. Αυτό που έχει σημασία είναι η ηλικία των ωαρίων σας. Τα ποσοστά επιτυχίας της εξωσωματικής μετά την ηλικία των 45 είναι εξαιρετικά χαμηλά. Αν είστε σε αυτή την ηλικία, πάρτε λίγο χρόνο για να σκεφτείτε τα επόμενα βήματά σας και τις εναλλακτικές λύσεις.

Η γυναίκα δε χρειάζεται να έχει σταθερό κύκλο για να κυοφορήσει. Αν η μήτρα της είναι υγιής, τότε το σώμα της θα μπορέσει να υποστηρίξει την ανάπτυξη ενός εμβρύου, δηλαδή την κύηση ως τον τοκετό.

2. Ποια είναι τα ποσοστά επιτυχίας με δωρεά ωαρίων;

Όταν μια γυναίκα προσπαθεί να μείνει έγκυος με δωρεά ωαρίων, τότε το ποσοστό εγκυμοσύνης και γέννησης ζωντανού παιδιού εξαρτάται από την ηλικία των ωαρίων, όχι από την ηλικία της μητέρας (βιολογική μητέρα: η γυναίκα που κυοφορεί – κοινωνική μητέρα: η γυναίκα που ανατρέφει το παιδί). Όχι μόνο αυξάνεται το ποσοστό εγκυμοσύνης, αλλά μειώνεται σημαντικά το ποσοστό αποβολής. Το ποσοστό επιτυχίας αυξάνεται σημαντικά γιατί οι δότριες ωαρίων είναι ηλικίας έως 35 ετών (με βάση το τι ορίζει ο νόμος) και χωρίς προβλήματα υπογονιμότητας. Στο Γέννημα IVF το ποσοστό επιτυχίας της θεραπείας με δωρεά ωαρίων είναι 82% θετικό τεστ εγκυμοσύνης και 69% κλινική εγκυμοσύνη (έμβρυο με καρδιακή λειτουργία στον υπέρηχο, στοιχεία 2018-2019).’

3. Πώς μπορείτε να αποφασίσετε αν αυτή η θεραπεία είναι σωστή για εσάς;

Η απόφαση δεν είναι εύκολη. Εσείς, ως η λήπτρια των ωαρίων, θα είστε η βιολογική και νομική μητέρα του παιδιού (αλλά όχι η γενετική). Στο Γέννημα σας συστήνουμε να μιλήσετε όχι μόνο με το γυναικολόγο αναπαραγωγής, αλλά και με άλλα ζευγάρια που το πήραν απόφαση και δημιούργησαν την οικογένειά τους με τη βοήθεια της δωρεάς ωαρίων. Θα μεσολαβήσουμε και θα σας φέρουμε σε επαφή μαζί τους. Είναι σημαντικό να έχετε συνειδητοποιήσει το τι σκέφτεστε να κάνετε και γιατί. Το όλο θέμα έχει ιδιαιτερότητες και είναι σημαντικό να έχετε κατανοήσετε το τι σημαίνει αυτή η απόφαση και να πάρετε απαντήσεις στις ερωτήσεις σας. Μπορείτε επίσης, αν το επιθυμείτε, να απευθυνθείτε σε έναν ειδικό ψυχικής υγείας (ψυχολόγο) πριν το αποφασίσετε και δώσετε τη συγκατάθεσή σας για να προχωρήσει η θεραπεία.

4. Πόσο εύκολο είναι να βρεθεί η κατάλληλη δότρια για μένα;

Είναι πολύ σημαντικό να γνωρίζετε το τι ορίζει ο νόμος για τη συγκεκριμένη θεραπεία. Στην Ελλάδα, η νομοθεσία μας είναι πολύ φιλελεύθερη και επιτρέπει όλες τις θεραπείες υποβοηθούμενης αναπαραγωγής υπό προϋποθέσεις. Το πιο σημαντικό που πρέπει να θυμάστε είναι ότι η δωρεά ωαρίων είναι απόλυτα ανώνυμη και εθελοντική, που σημαίνει:

  • Ανώνυμη: ούτε το ζευγάρι επιτρέπεται να μάθει την ταυτότητα της δότριας, ούτε η δότρια να γνωρίσει το ζευγάρι. Τόσο το ζευγάρι όσο και η δότρια υπογράφουν τις αντίστοιχες σχετικές έγγραφες συναινέσεις πριν τη θεραπεία.
  • Εθελοντική: η δωρεά ωαρίων είναι το πιο πολύτιμο δώρο που μπορεί να κάνει μια γυναίκα σε μια άλλη. Η κάθε γυναίκα πρέπει να αποφασίσει μόνη της αν επιθυμεί να βοηθήσει μια άλλη γυναίκα να δημιουργήσει οικογένεια. Ο νόμος δεν επιτρέπει οικονομικά ανταλλάγματα (δεν υφίσταται η έννοια της ‘πληρωμής’, αφού πρόκειται για «δωρεά»), προβλέπει όμως μια αποζημίωση της δότρια για έξοδα μετακίνησης, απώλεια εισοδήματος λόγω της θεραπείας (πχ πρέπει να πάρει άδεια από τη δουλειά της) κλπ.

​Όταν μια γυναίκα αποφασίσει να δωρίσει τα ωάριά της, είναι σα να κάνει ένα κύκλο εξωσωματικής. Ο νόμος ορίζει ότι πρέπει να είναι μικρότερη των 35 ετών. Αφού κριθεί ιατρικά κατάλληλη, θα χρειαστεί να πάρει ενέσιμα φάρμακα για τη διέγερση των ωοθηκών, να κάνει εξετάσεις αίματος και υπερήχους και τέλος να υποβληθεί σε ωοληψία (συνήθως γίνεται με ελαφρά νάρκωση «μέθη»). Για αυτό το λόγο, αλλά και λόγω των ηθικών και ψυχολογικών ζητημάτων που προκύπτουν, δεν είναι πολλές οι γυναίκες που το παίρνουν απόφαση να δωρίσουν τα ωάριά τους. Αυτό σημαίνει ότι στην Ελλάδα, όπως και σε άλλες χώρες, είναι πολλά τα ζευγάρια που χρειάζονται δωρεά ωαρίων για να κάνουν το παιδί τους, αλλά λίγες οι γυναίκες που είναι διατεθειμένες να βοηθήσουν.

Λόγω της ανωνυμίας που ορίζει ο νόμος, το ζευγάρι που ενδιαφέρεται να βρει δότρια ωαρίων, δεν επιτρέπεται να την αναζητήσει από μόνο του. Αυτή η διαδικασία έχει περάσει στα χέρια του γυναικολόγου αναπαραγωγής που έχει αναλάβει τη θεραπεία. Ο γιατρός είναι υπεύθυνος να βρει την κατάλληλη δότρια για το κάθε ζευγάρι. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι μπορεί να χρειαστείτε να περιμένετε ώσπου να βρεθεί η κατάλληλη δότρια για εσάς.

Το θέμα της δωρεάς ωαρίων και της ανάγκης πολλών ζευγαριών για θεραπεία τέτοιου τύπου δυστυχώς δεν είναι ευρύτερα γνωστό στο κοινωνικό σύνολο, όπως πχ η δωρεά οργάνων ή μυελού των οστών. Αυτό σημαίνει ότι είναι λίγες – ή μάλλον ελάχιστες – οι γυναίκες που το παίρνουν απόφαση να προχωρήσουν σε δωρεά ωαρίων. Αντιθέτως όμως, είναι όλο και περισσότερες οι γυναίκες που χρειάζονται ‘ξένα’ ωάρια προκειμένου να κάνουν ένα παιδί. Σίγουρα βέβαια πρόκειται για ένα πολύ ευαίσθητο ζήτημα λόγω των νομικών και ηθικών ιδιαιτεροτήτων που προκύπτουν.

Θα κάνω εξωσωματική με Δωρεά Ωαρίων – τι να περιμένω;

Παρά τα πολύ υψηλά ποσοστά επιτυχίας της εξωσωματικής με δωρεά ωαρίων (περίπου 70% θετικό τεστ εγκυμοσύνης και 60% κλινική εγκυμοσύνη στο Γέννημα IVF) υπάρχουν συγκεκριμένοι περιορισμοί που προκύπτουν από τη φυσιολογία της αναπαραγωγής (πώς γίνεται η γονιμοποίηση και πώς αναπτύσσονται τα έμβρυα). Αλλά ούτως ή άλλως δυστυχώς η επιστήμη και η τεχνολογία ακόμα δεν μπορούν να υποσχεθούν 100% επιτυχία στην εξωσωματική. Στο Γέννημα σας παρέχουμε όλη την απαραίτητη πληροφόρηση για την πορεία του κύκλου και τα αναμενόμενα ποσοστά επιτυχίας ώστε οι προσδοκίες να είναι ρεαλιστικές.

Day 0: η ημέρα της ωοληψίας

Για να αυξήσουμε την πιθανότητα επιτυχίας της θεραπείας, ιδανικά προσδοκούμε 10-12 ωάρια καλής ποιότητας την ημέρα της ωοληψίας. Η μαία και οι εμβρυολόγοι μας θα σας ενημερώσουν σχετικά μετά την ωοληψία. Σε κάποιους κύκλους, ενδεχομένως να έχουμε μεγαλύτερο ή μικρότερο αριθμό ωαρίων στην ωοληψία σε σχέση με το αναμενόμενο.

Day 1: η επόμενη μέρα της ωοληψίας

Από τα 10-12 ωάρια, περιμένουμε ότι περίπου 7-8 θα γονιμοποιηθούν φυσιολογικά (σύμφωνα με τα διεθνή δεδομένα, σε ένα καλό εμβρυολογικό εργαστήριο, όπως στο Γέννημα). Αυτό το διαπιστώνουμε την επόμενη ημέρα μετά την ωοληψία. Στους περισσότερους κύκλους εξωσωματικής, το ποσοστό γονιμοποίησης είναι γύρω στο 70-80%. Σημαντικό ρόλο παίζει τόσο η ποιότητα των ωαρίων αλλά όσο και η ποιότητα του δείγματος σπέρματος. Θα σας ενημερώσουν οι εμβρυολόγοι μας.

Day 3: εμβρυομεταφορά χωρίς βλαστοκύστες

Από τα 7-8 έμβρυα 1ης ημέρας, περιμένουμε ότι 5-6 θα έχουν εξελιχθεί ομαλά ως την 3η ημέρα, δηλαδή ότι ο ρυθμός των διαιρέσεων, ο αριθμός των κυττάρων και η μορφολογία τους είναι σωστά με βάση τα κριτήρια αξιολόγησης των εμβρυολόγων (διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες). Πιθανώς σήμερα να είναι η πιο κατάλληλη στιγμή για την εμβρυομεταφορά σας (αυτό θα κριθεί από το γιατρό σε συνεννόηση με τους εμβρυολόγους). Με βάση την πρόσφατη ελληνική νομοθεσία, σε ένα κύκλο με δωρεά ωαρίων επιτρέπεται να μεταφερθούν μόνο ως 2 έμβρυα. Τα πλεονάζοντα έμβρυα συστήνουμε να καταψυχθούν εφόσον οι εμβρυολόγοι θεωρήσουν ότι είναι καλής ποιότητας.

Day 5: εμβρυομεταφορά με καλλιέργεια βλαστοκύστης

Αν τελικά αποφασιστεί να προχωρήσουμε σε καλλιέργεια βλαστοκύστης, δηλαδή να παραμείνουν τα έμβρυα σε καλλιέργεια ως την 5η ημέρα (στάδιο της βλαστοκύστης), τότε από τα 5-6 έμβρυα 3η ημέρας, περιμένουμε 2-3 κατάλληλες βλαστοκύστες. Αυτό συμβαίνει γιατί δεν έχουν όλα τα έμβρυα τη δυναμική να εξελιχθούν σε βλαστοκύστες. Όσα όμως όντως προχωρήσουν ως αυτό το στάδιο, έχει φανεί ότι έχουν υψηλότερο ποσοστό επίτευξης εγκυμοσύνης.

Η καλλιέργεια βλαστοκύστης αποτελεί και ένα κριτήριο επιλογής των καλύτερων εμβρύων: όσα εξελιχθούν σε βλαστοκύστες αυτά είναι και τα καλύτερα προς εμβρυομεταφορά. Όμως, με την καλλιέργεια βλαστοκύστης μειώνεται σημαντικά το ενδεχόμενο να έχουμε πλεονάζοντα έμβρυα προς κατάψυξη. ‘Να κάνουμε καλλιέργεια βλαστοκύστης ή όχι;’ Αυτό ουσιαστικά είναι μια απόφαση του γιατρού και των εμβρυολόγων με στόχο να αυξήσουμε τις πιθανότητες επιτυχίας σας. Ο κάθε κύκλος εξωσωματικής είναι διαφορετικός. Κάθε φορά κρίνουμε τι είναι καλύτερο να γίνει και σας ενημερώνουμε αναλυτικά.

Με λίγα λόγια…

  • Η εξωσωματική με δωρεά ωαρίων έχει στατιστικά πολύ υψηλά ποσοστά επιτυχίας, αλλά δεν μπορεί να υπάρξει εγγύηση για το καλό αποτέλεσμα.
  • Αντικειμενικά θεωρείται ο κύκλος με δωρεά επιτυχής και είμαστε ευχαριστημένοι όταν υπάρχουν 2 καλά έμβρυα προς μεταφορά (έμβρυα 3ης ημέρας ή βλαστοκύστες).
  • Η πιθανότητα να προκύψουν πλεονάζοντα έμβρυα για κρυοσυντήρηση (κατάψυξη) είναι στατιστικά περίπου 20-25%.
  • Σε έναν κύκλο με δωρεά περιμένουμε ότι όλα θα πάνε καλά, όμως υπάρχουν και οι σπάνιες περιπτώσεις (περίπου 1%) κατά τις οποίες δεν υπάρχουν έμβρυα προς εμβρυομεταφορά. Αυτό μπορεί να οφείλεται σε αποτυχία γονιμοποίησης (fail to fertilitise) ή σε πιθανή ανώμαλη γονιμοποίηση (πχ έμβρυα με 3 πυρήνες).